Dagoeneko igaro dira urte batzuk unibertsitatean, 15:30etako informatika klasean, “aldea globala”, “hipertestua” eta “Informazioaren Gizartearen” berri izan nuenetik. Sasoi hartan ez nuen erabat neureganatu horren guztiaren esangura, estekak eta enparauak idazten ikasi, kredituak bete eta horrekin poz-pozik geratu nintzen. Nahikoa neukan nik neure gaztetasun inozoan etxera horren belu heltzearekin. Urteak aurrera egin ahala, ostera, azken orduko eskola horien benetako zentzua ulertuz joan nintzen eta gaur egun atzera begira jarri eta konturatzen naiz han esandakoak gaur egun berton dauzkagula, begien aurrean, bizirik. Informazioa izatea eta kudeatzea boterea zela esaten ziguten, eta laster iraultza gertatuko zela arlo horretan. Orain, 2005an, edonork ikusi dezake Informazioaren Gizartearen benetako zentzua, zenbaterainoko garrantzia duen Internet sareak informazioa sortu, maneiatu eta banatzeko orduan eta zenbat aldatu den komunikabideen esparrua.

Dena den, zilborrera begira jartzen naiz eta aditua izan barik ere begitantzen zait zurrunbilo honetan euskaldunok artean nahiko atzean gabiltzala. Badira geografikoki ondo kokatutako salbuespenak, jakina, euren esparruan aitzindari eta bide-jorraile izan direnak; horiengatik izango ez balitz, ziur aski, “nahiko atzean” barik “atzeneko bagoian” esan beharko nuke. Atzeneko bagoian batez ere sentimentalki eta fisikoki hurrean dauzkagun batzuekin alderatuz gero. Katalanei buruz ari naiz. Duela gutxi, Vicent Partal kazetariak sortu zuen Vilaweb webgunearen hamargarren urteurrena ospatu zen (mundutxo honetan hamar urte badira zerbait) eta hori adibide gisa adierazgarria izan daiteke berezko hedabide eta informazio-iturriak eskuratzea zer den ulertzeko. Besteak beste, lanabes informatikoen garapena eta kudeatzearen arloan Softcatala proiektu zabal eta indartsua ere aipatu beharra dago.

Esparru horretan lan handia egin dute eta zuhur ibili dira, bai informazio-sortzaile izateko lanetan, bai herri gisa aurrerapausoak emateko orduan ere (horretan ere Sareak zeresana dauka-eta). Zuhurtasun horren emaitza lortu berri duten .cat domeinua da.

Katalanak definitzeko berbak aukeratzekotan, beharbada pragmatikotasuna nabarmendu beharko litzateke. Hain zuzen ere bide pragmatiko horretatik hasi ziren duela sei bat urte domeinu propioa erdiesteko lanetan. Saiatu ziren hasieran lurralde-domeinua eskuratzen (hau da, .ct domeinu bat, Gibraltar edota Palestinak sasoi hartan lortu zuten antzera), baina horretarako estatu izan behar da edo estatu subirano batek baiezkoa eman behar dio. Beraz, aukera gutxi zegoela ikusita ICANNeko (Interneteko domeinuez arduratzen den erakundea) zuzendaritzan egon den katalan bakarrari, Amadeu Abril abokatuari, alternatiba berritzaile bat otu zitzaion: kultura-komunitateentzako kategoria berri bat sortu, lehen mailako domeinutzat har zitekeena (.org, .info, .aero eta abarren antzera). Hortik aurrera Puntcat plataforma osatu zuten IEC-eko kideek, Internet Society-ren ordezkaritza katalana eta Kataluniako Irrati eta Telebista Elkarteak eta 2001. urtean kanpaina zabala abian jarri zen. 60000 sinadura lortu zituzten, inoiz horren moduko kanpaina batean lortu den handiena. Generalitateak ere aldeko jarrera izan du, eta ez Generalitateak bakarrik, izan ere, .cat domeinuaren onespena Espaniako Industria Ministerioak eta Andorrako Gobernuak ICANNi bidalitako gutunei esker lortu da. Kasu bakarra munduan.

Domeinu honek ez du kokapen fisikorik izango, kultura edo hizkuntza katalanarekin zerikusia duen edonork eskatu dezake, antipodetan egonda ere. Horretan mugak jartzea zaila dela agerikoa da, eta horretarako “jakintsuen batzorde” bat eta erakunde berri bat sortuko dute eskabideak onartu edo atzera botatzeko. Vicent Partalek (puntcat plataformaren bozeroalea da Vilaweben sortzailea) zerbait interesgarria esan du lorpen honen harira: .cat domeinua “Cibercatalunyaren” adierazpena izango dela. Kontzeptu hau Mercè Molist kazetariak asmatu zuen eta Sarean katalanez eta ikuspegi katalan batetik dagoen guztia hartzen du barne, folkloretik haraindi, sardanak, catellersak eta literatoak baino harago.

Onespen honek noski beste batzuontzako bidea zabaltzen du; Galizian hasiak dira dagoeneko .gal eskatzeko urratsak ematen. “ZPk separatistekin dituen tratuen ordaina”, esango dute batzuek (nahiko isil dabiltza honengatik, portzierto), eta beharbada horrela da, separatismoaren garaipen bat. Tira, horrek ez dauka bestelako garrantzirik Interneteri begira, baina bai hizkuntz bateko internauten komunitateak egin dezakeen lanari begira. Izpiritu eta ahalmen baten erakusgarria da. Seguru nago aurreko lan gogorra eta zuhurtasunik gabe eurek gu bezala ibiliko zirela, ezer ezean. Eta ez dabiltza, ez horixe, Cibercatalunyak ozenago egingo du berba hemendik aurrera.

Bitartean euskaldunok galtza motzetan… Inoiz egingo ote du berba Cibereuskalherriak?